مهریه یکی از مهمترین حقوق مالی زن در عقد نکاح است و معمولاً در زمان بروز اختلافات خانوادگی، جدایی یا طلاق، به یکی از اصلیترین موضوعات پرونده تبدیل میشود. بسیاری از افراد تصور میکنند با مطرح شدن بحث طلاق، مهریه یا بهطور کامل از بین میرود یا طبق قانون جدید دیگر امکان مطالبه جدی آن وجود ندارد؛ در حالی که این تصور درست نیست.
در سالهای اخیر، درباره قانون جدید مهریه و نحوه اجرای آن، مخصوصاً در موضوع ضمانت اجرای حبس، بحثهای زیادی مطرح شده است. اما نکته مهم این است که با وجود اصلاحات و تغییرات مربوط به شیوه اجرا، اصل حق زن نسبت به مهریه همچنان پابرجاست. یعنی زن همچنان میتواند مهریه خود را مطالبه کند، اما نحوه وصول، شرایط بازداشت زوج، بررسی توان مالی مرد و مدارک موجود در پرونده اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
اگر شما هم با موضوع مهریه، طلاق، اعسار، تقسیط یا اجرای مهریه روبهرو هستید، بهتر است پیش از هر اقدامی از مشاوره تخصصی استفاده کنید. پروندههای مهریه به دلیل جزئیات مالی و خانوادگی، نیازمند بررسی دقیق هستند و دریافت راهنمایی از موسسه حقوقی و داوری عدالت جهان نما میتواند از تصمیمات عجولانه و اشتباه جلوگیری کند.
مهریه در قانون چه جایگاهی دارد؟
مهریه مالی است که به موجب عقد نکاح، زن مالک آن میشود. به بیان سادهتر، به محض جاری شدن عقد، زن حق مطالبه مهریه را دارد؛ چه زندگی مشترک ادامه داشته باشد و چه اختلاف یا طلاق مطرح شود.
برخلاف تصور برخی افراد، مهریه فقط مربوط به زمان طلاق نیست. زن حتی در دوران زندگی مشترک نیز میتواند مهریه خود را مطالبه کند. البته در عمل، بسیاری از پروندههای مطالبه مهریه زمانی مطرح میشوند که اختلاف میان زوجین جدی شده یا موضوع طلاق در جریان است.
بنابراین، وقتی درباره قانون جدید مهریه در طلاق صحبت میکنیم، منظور این نیست که مهریه فقط در زمان طلاق معنا دارد؛ بلکه منظور بررسی نحوه اجرای این حق در شرایطی است که زوجین در مسیر جدایی قرار گرفتهاند.
آیا قانون جدید، حق زن نسبت به مهریه را از بین برده است؟
خیر. یکی از اشتباهات رایج این است که برخی گمان میکنند با تغییرات جدید، مهریه دیگر قابل مطالبه نیست یا زن فقط در شرایط بسیار خاص میتواند آن را دریافت کند. در حالی که اصل حق زن نسبت به مهریه همچنان باقی است.
آنچه در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته، نحوه اجرای مهریه و شرایط اعمال ضمانت اجراهاست؛ بهویژه موضوع بازداشت یا حبس زوج در صورت نپرداختن مهریه. یعنی قانونگذار و مراجع قضایی تلاش کردهاند بین حق مالی زن و توان واقعی مرد برای پرداخت، تعادل ایجاد کنند.
در نتیجه، زن همچنان حق مطالبه مهریه دارد، اما مرد نیز میتواند در صورت ناتوانی مالی، دادخواست اعسار مطرح کند و از دادگاه بخواهد مهریه را متناسب با وضعیت مالی او تقسیط کند.
قانون جدید مهریه و ضمانت اجرای حبس
یکی از مهمترین بخشهای بحث قانون جدید مهریه، موضوع حبس زوج است. در گذشته، بسیاری از پروندههای مهریه با نگرانی جدی مردان درباره بازداشت همراه بود. اما در سالهای اخیر، تأکید بیشتری بر بررسی توانایی مالی زوج و شرایط واقعی پرداخت مهریه شده است.
به طور کلی، اگر مرد توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد اما از پرداخت آن خودداری کند، امکان اعمال ضمانت اجراهای قانونی وجود دارد. اما اگر ثابت کند که توان مالی کافی ندارد، میتواند دادخواست اعسار بدهد و در صورت پذیرش، پرداخت مهریه به صورت اقساطی تعیین میشود.
البته باید توجه داشت که موضوع حبس در مهریه، کاملاً وابسته به شرایط پرونده، میزان مهریه، مدارک مالی، رفتار زوج و تصمیم مرجع قضایی است. به همین دلیل، نمیتوان برای همه پروندهها یک حکم قطعی و یکسان صادر کرد.
در چنین شرایطی، دریافت مشاوره از موسسه حقوقی و داوری عدالت جهان نما میتواند کمک کند تا فرد بداند در پرونده خود چه حقوق، تکالیف و راهکارهایی دارد.
مهریه در زمان طلاق چگونه مطالبه میشود؟
مطالبه مهریه ممکن است از مسیرهای مختلفی انجام شود. بسته به شرایط، زن میتواند از طریق اجرای ثبت یا دادگاه برای دریافت مهریه اقدام کند. انتخاب مسیر مناسب، به نوع سند ازدواج، اموال قابل شناسایی زوج، وضعیت مالی مرد و شرایط پرونده بستگی دارد.
در پروندههای طلاق، مهریه میتواند یکی از مهمترین موضوعات مذاکره و تصمیمگیری باشد. گاهی زن تمام مهریه را مطالبه میکند، گاهی بخشی از آن را میبخشد و گاهی نیز مهریه در قالب توافق میان زوجین تعیین تکلیف میشود.
برای مثال، در طلاق توافقی، زوجین ممکن است درباره مهریه به توافق برسند؛ مثل پرداخت کامل، تقسیط، بذل بخشی از مهریه یا بخشیدن تمام آن. اما در طلاق از طرف مرد یا زن، شرایط ممکن است متفاوت باشد و دادگاه با توجه به وضعیت پرونده تصمیمگیری کند.
نقش توان مالی زوج در پرونده مهریه
یکی از مسائل بسیار مهم در اجرای مهریه، بررسی توان مالی زوج است. اگر مرد اموالی داشته باشد، زن میتواند برای توقیف آنها اقدام کند. این اموال ممکن است شامل حساب بانکی، خودرو، ملک، حقوق، سهام یا سایر داراییهای قابل شناسایی باشد.
اما اگر مرد ادعا کند که توان پرداخت یکجای مهریه را ندارد، باید موضوع اعسار را از طریق قانونی مطرح کند. دادگاه در این حالت، وضعیت مالی، شغل، درآمد، داراییها، هزینههای زندگی و مدارک ارائهشده را بررسی میکند.
در صورت پذیرش اعسار، معمولاً مهریه بهصورت پیشپرداخت و اقساط تعیین میشود. البته مبلغ اقساط برای همه یکسان نیست و به شرایط مالی زوج بستگی دارد.
نکات مهم
صرف طلاق باعث از بین رفتن مهریه نمیشود
یکی از نکات مهم این است که طلاق به خودی خود مهریه را از بین نمیبرد. زن حتی پس از طلاق نیز میتواند مهریهای را که مستحق آن است مطالبه کند، مگر اینکه طبق توافق یا شرایط خاص قانونی، تمام یا بخشی از آن را بخشیده باشد.
بنابراین اگر مرد یا زن تصور کند که با صدور حکم طلاق، مهریه خودبهخود حذف میشود، این برداشت اشتباه است.
بخشیدن مهریه باید با دقت انجام شود
گاهی در جریان طلاق، زن برای سرعت گرفتن روند جدایی یا رسیدن به توافق، بخشی از مهریه یا تمام آن را میبخشد. اما بخشیدن مهریه آثار حقوقی مهمی دارد و در برخی موارد، رجوع از آن ساده یا ممکن نیست.
به همین دلیل، پیش از امضای هر توافقنامه، صورتجلسه یا اقرارنامه درباره مهریه، حتماً باید از مشاوره حقوقی استفاده شود. موسسه حقوقی و داوری عدالت جهان نما میتواند در بررسی متن توافق و آثار حقوقی آن، راهنمایی دقیقتری ارائه دهد.
قانون جدید به معنی حذف زندان مهریه نیست
برخی افراد تصور میکنند که طبق قانون جدید، دیگر هیچکس بابت مهریه بازداشت نمیشود. این برداشت هم دقیق نیست. آنچه اهمیت دارد، بررسی توان مالی زوج و شرایط پرداخت است.
اگر شخصی توانایی مالی داشته باشد اما از پرداخت خودداری کند، ممکن است با ضمانت اجراهای قانونی روبهرو شود. اما اگر ناتوانی مالی او ثابت شود، امکان تقسیط و رسیدگی به اعسار وجود دارد.
مدارک مالی در پرونده مهریه بسیار مهم هستند
چه زن قصد مطالبه مهریه داشته باشد و چه مرد قصد اثبات اعسار، مدارک نقش تعیینکننده دارند. برای زن، شناسایی اموال زوج اهمیت زیادی دارد و برای مرد، ارائه مستندات واقعی درباره وضعیت مالی ضروری است.
مدارکی مانند اسناد مالکیت، گردش حساب، فیش حقوقی، قراردادهای کاری، لیست اموال، بدهیها و شهادت شهود میتواند در روند رسیدگی تأثیرگذار باشد.
توافق در مهریه باید شفاف باشد
اگر زوجین درباره مهریه توافق میکنند، متن توافق باید روشن، دقیق و بدون ابهام باشد. عباراتی مثل «بعداً پرداخت میشود» یا «تسویه خواهد شد» ممکن است در آینده باعث اختلاف شود.
بهتر است میزان مهریه، نحوه پرداخت، زمان پرداخت، ضمانت اجرا و وضعیت بخشش یا عدم بخشش آن بهصورت دقیق نوشته شود. تنظیم چنین توافقی بدون راهنمایی حقوقی ممکن است خطرناک باشد.
هر پرونده مهریه شرایط خاص خودش را دارد
پروندههای مهریه از نظر مالی، خانوادگی و حقوقی با یکدیگر متفاوت هستند. میزان مهریه، نوع طلاق، رفتار زوجین، توان مالی مرد، اموال موجود، توافقات قبلی و حتی نحوه تنظیم سند ازدواج میتواند نتیجه پرونده را تغییر دهد.
به همین دلیل، استفاده از تجربه و دانش حقوقی اهمیت زیادی دارد. اگر درگیر چنین مسئلهای هستید، ارتباط با موسسه حقوقی و داوری عدالت جهان نما و دریافت مشاوره میتواند به شما کمک کند مسیر درست را انتخاب کنید.
در پاسخ به این پرسش که قانون جدید مهریه در طلاق چه تأثیری دارد باید گفت: تغییرات و اصلاحات سالهای اخیر بیشتر بر نحوه اجرای مهریه، شرایط اعمال ضمانت اجرای حبس و بررسی توان مالی زوج تمرکز دارد؛ اما اصل حق زن نسبت به مهریه همچنان پابرجاست.
زن میتواند مهریه خود را مطالبه کند و مرد نیز در صورت ناتوانی مالی، امکان طرح اعسار و درخواست تقسیط دارد. با این حال، نتیجه هر پرونده به شرایط مالی زوج، مدارک موجود، نوع طلاق، مفاد توافقات و تصمیم مرجع رسیدگیکننده بستگی دارد.
از آنجا که پروندههای مهریه معمولاً حساس و سرنوشتساز هستند، پیش از هر اقدامی بهتر است از مشاوره تخصصی استفاده کنید. موسسه حقوقی و داوری عدالت جهان نما میتواند با بررسی دقیق مدارک و شرایط پرونده، راهکار مناسبتری برای مطالبه، دفاع، توافق یا تقسیط مهریه ارائه دهد.
دیدگاه ها
علیرضا کیانی
لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است چاپگرها و متون بلکه روزنامه و مجله در ستون و سطرآنچنان که لازم است و برای شرایط فعلی تکنولوژی مورد نیاز و کاربردهای متنوع با هدف بهبود ابزارهای کاربردی می باشد